Logo Logo Menu
Zamknij

Niech wygra najlepszy, czyli o jawności w konkursach

Metoda obsadzania stanowisk urzędniczych drogą otwartego i konkurencyjnego naboru służy wyłonieniu najlepszych kandydatów. Procedura ta dotyczy zarówno służby cywilnej, jak i urzędników zatrudnionych w urzędach samorządu terytorialnego i innych instytucjach związanych z wykonywaniem zadań publicznych. Jak sprawdzić, czy konkursy są organizowane w sposób uczciwy i transparentny?

Samorząd terytorialny zatrudnia pracowników na podstawie ustawy o pracownikach samorządowych, która reguluje ich status. Nabór pracowników samorządu terytorialnego ma charakter wolny i konkurencyjny. Ogłoszenie o wolnym stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym, oraz o naborze kandydatów na to stanowisko umieszcza się w Biuletynie Informacji Publicznej i powinno ono zawierać wszystkie niezbędne informacje dotyczące aplikowania na to stanowisko (art. 13 ustawy). Uwaga! Zgodnie z treścią art. 13 ust. 5 informacje o kandydatach, którzy zgłosili się do naboru, stanowią informację publiczną w zakresie objętym wymaganiami związanymi ze stanowiskiem określonym w ogłoszeniu o naborze. W orzecznictwie podkreśla się jednak, że dotyczy to informacji związanych ze stanowiskiem, a nie wszelkich (zob. wyr. WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 652/16). Z naboru sporządza się protokół, który także stanowi informację publiczną (tak WSA w Gdańsku w wyr. z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt II SAb/Gd 53/15). W BIPie zamieszcza się także informacje o wynikach naboru (art. 15 ustawy).

Istnieją instytucje, które nie są zwykłymi urzędami, lecz zazwyczaj prowadzone są przez jednostki samorządu terytorialnego, i zajmują się wykonywaniem zadań publicznych – przede wszystkim szkoły, szpitale, instytucje kultury. Również i w tego typu instytucjach dochodzi do naboru w drodze konkursu.

Sądy administracyjne stoją na stanowisku, że dokumentacja konkursu na dyrektora szkoły to informacja publiczna, w tym protokół z przebiegu konkursu (wyr. WSA w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II SAB/Gd 4/10). Również dokumenty aplikacyjne stanowią informację publiczną. Stanowią bowiem dane dotyczące kwalifikacji kandydatów na stanowiska finansowane ze środków publicznych (tak WSA w Opolu w wyr. z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Op 28/18).

Sytuacja jest nieco odmienna w przypadku podmiotów leczniczych, takich jak szpitale. Konkurs na stanowisko kierownika i ordynatora przeprowadza się tylko w podmiocie leczniczym niebędącym przedsiębiorcą. Sposób przeprowadzania konkursu został uregulowany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 6 lutego 2012 r. (zmienianym w listopadzie 2016 r., następnie w październiku 2019 r.) w sprawie sposobu przeprowadzania konkursu na niektóre stanowiska kierownicze w podmiocie leczniczym niebędącym przedsiębiorcą. Dokumenty związane z naborem na dyrektora podmiotu leczniczego, w tym obradami komisji konkursowej, stanowią informację publiczną (WSA w Krakowie w wyr. z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Kr 103/19).

Jak rzecz się przedstawia z instytucjami kultury? Dyrektora instytucji kultury również wyłania się w drodze konkursu (tylko w szczególnych sytuacjach dyrektor jest wyłaniany drogą powołania – zob. art 16 ust. 2 i 3 ustawy), którego szczegółowe zasady są uregulowane w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia z dnia 12 kwietnia 2019 r. w sprawie konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora instytucji kultury. Informację o konkursie podaje się, jak wskazuje ustawodawca, “do wiadomości publicznej”, co ww. rozporządzenie uściśla jako umieszczenie odpowiedniej wiadomości w BIP-ie jednostki (§3 rozporządzenia). W orzecznictwie wskazuje się, że dokumentacja konkursowa, także ta przedstawiona przez kandydatów, stanowi informację publiczną, (wyr. WSA w Poznaniu z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 75/17). Z kolei zawarte umowy, czy to z podmiotem zarządzającym, czy z dyrektorem instytucji, są jawne ze względu na jawność umów cywilnoprawnych, dotyczących majątku publicznego (wyr. NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 634/15). Przypomnijmy jeszcze kategorię osoby pełniącej funkcje publiczne, o której stanowi art. 5 ust. 2 UDIP:

Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

Orzecznictwo wskazuje, że życiorys osoby pełniącej stanowisko kierownicze stanowi informację publiczną (tak WSA w Białymstoku w wyr. z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt II SAB/Bk 23/14). Nie ma więc przeszkód, by wnioskować o takie informacje. Ww. ograniczenie nie dotyczy też innych osób pełniących funkcje publiczne – zatem takich, które działając w ramach organu, dysponują choć wąskim zakresem decyzyjnym i możliwością kształtowania praw i obowiązków innych podmiotów (zob. wyr. TK z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt SK 70/13). Wynika to wprost z art. 5 ust. 2 UDIP.

Instytucje centralne

Konkursy dotyczą również pracowników zatrudnionych na stanowiskach urzędniczych w takich instytucjach, jak Kancelaria Premiera, ministerstwa, urzędy wojewódzkie i inne, którzy tworzą tak zwaną służbę cywilną. Status tej służby uregulowany jest w ustawie o służbie cywilnej, gdzie także znajduje się pełny katalog instytucji, których dotyczy (art. 2 ust. 1). Drugą ustawą, która określa zasady zatrudnienia pracowników w instytucjach publicznych (a mówiąc ściślej – państwowych, więc nie samorządu terytorialnego), jest ustawa o pracownikach państwowych. Zgodnie z treścią art. 6 ustawy o służbie cywilnej, nabór do służby cywilnej jest otwarty oraz konkurencyjny, z wyłączeniem wskazanych w rozdziale VI ustawy stanowisk wyższych i kierowniczych.

Służba cywilna

Jak przedstawia się dostęp do informacji o zatrudnionych w służbie cywilnej? Jawne jest samo ogłoszenie o naborze na stanowisko, które powinno znaleźć się w BIPie jednostki (art. 28 ustawy). Ogłoszenie powinno zawierać m.in. określenie stanowiska pracy, wymagania związane ze stanowiskiem pracy zgodnie z opisem danego stanowiska, zakres zadań wykonywanych na stanowisku pracy, a także informację o warunkach pracy na danym stanowisku pracy. Informacją publiczną jest także rezultat naboru, co wynika wprost z ustawy, opublikowany w BIP-ie (art. 29, 31 ustawy).

Przepisy ustawy o służbie cywilnej nie wyłączają stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej (wyr. NSA z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3254/15). W orzecznictwie przyjmuje się, że wszelkie informacje dotyczące przebiegu procedury zmierzającej do wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektora instytucji publicznej uznać należy za informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, celem konstytucyjnego zagwarantowania obywatelom dostępu do informacji o działaniach organów władzy publicznej jest zapewnienie transparentności w działaniach tychże organów (wyr. WSA w Poznaniu z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 75/17). Wnioskować więc można o protokoły z naboru z obrad komisji konkursowej, przeprowadzającej konkurs (wyr. WSA w Krakowie z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Kr 103/19). Także protokół i zawarte w nim informacje dotyczące składu komisji skrutacyjnej stanowią informację publiczną (wyr. WSA w Kielcach z dnia 26 lipca 2018 r., sygn. akt II SAB/Ke 36/18). Trzeba podkreślić, że jawność dotyczy nie tylko wybranego kandydata, lecz wszystkich osób, które przystąpiły do naboru, i informacji dotyczących ich wykształcenia, stażu pracy i dodatkowych kwalifikacji (tak. WSA w Warszawie w wyr. z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II SAB/Wa 172/16).

Sprawdzajcie

Jawność zasad naboru sprawia, że warto interesować się tym, kto wygrywa konkursy i jakie doświadczenie i wykształcenie mają nasi urzędnicy. Informacje związane z przebiegiem konkursów na stanowiska urzędnicze mają charakter informacji publicznej. Wiąże się to z zasadą jawności życia publicznego. Obywatelska kontrola sposobu wyłaniania urzędników może tylko pozytywnie wpłynąć na funkcjonowanie urzędów. Nie bójmy się więc pytać.

Chcesz, aby Twoje prawa były chronione, a politycy mądrze wydawali Twoje pieniądze?

Wspieraj nas lub włącz się w nasze działania

Komentarze 4

Dodaj komentarz

Przed wysłaniem komentarza przeczytaj "Zasady dodawania i publikowania komentarzy".

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

  • Dariusz

    Zgadzam się z tym, iż powinniśmy przyglądać sie konkursom na każde stanowisko. Mam jednak wątpliwość co do skutków monitorowania przebiegu takich konkursów a nawet udowodnienia ich nieprawidłowości, skoro nawet prawomocne wyroki obu instancji sądów administracyjnych nie zmieniają rzeczywistości.
    Pokuszę się o tezę, że można tak przeciągnąć terminy rozpraw, że realnie nie wpłynie to na fakt objęcia stanowiska przez osobę wygodną dla organu organizujące konkurs, czyli „ma być tak jak uważa władza” …
    W razie wątpliwości służę konkretnymi przykładami.

  • A

    W Szczecinie w urzędzie miasta odmówili mi informacji nt. innych kandydatów którzy nie wygrali konkursu, powołując się na nowszy wyrok WSA. Tłumaczyli to też tym, że dotychczasowi pracodawcy tych osób mogliby to źle odebrać, gdyby dowiedzieli się, że ich pracownicy szukają gdzie indziej pracy. Sami kandydaci też przestaliby się zgłaszać do konkursów, obniżając poziom kandydatów. W systemie pewnie łatwo znaleźć inne wyroki w tej sprawie.

    • A

      W każdym razie te informacje, które używałem były i tak porażające. Kandydatka Magdalena Błaszczyk zatrudniona wcześniej w spółce miejskiej, wygrała konkurs na zasadzie widzimisię, w wyjątkowo nieprzejrzysty sposób. Nie spełniono wymogów protokołu z wyniku konkursu, nie wyjaśniono tam dlaczego ta a nie inna kandydatka otrzymała za co i dlaczego najlepszą ocenę. Zwróciłem na to uwagę urzędnikom, ale od roku nie zrobili w tej sprawie nic. Moją formalną skargę też do tej pory rozpatrują, mimo że powinni to zrobić w ciągu 30 dni. Jakby tego było mało sama zatrudniona kandydatka obecnie dyrektor biura dialogu obywatelskiego Magdalena Błaszczyk odpowiadała na moje pisma, występując we własnej sprawie, z czego powinna się wyłączyć. Przekręcała postanowienia sądów, upierała się, że konkurs był przeprowadzony prawidłowo, gdy podane przez nią cytaty z postanowienia sądu w ogóle nie dotyczyły sprawy zatrudnienia i sad wyraźnie to stwierdzał. Na waszym Facebooku wrzuciłem kilka pism w tej niewyjaśnionej przez urzędników do dziś sprawie.

  • Anna

    Ogłaszany jest konkurs w instytucji kultury. Zgłasza się pięciu kandydatów. Wygrywa jeden. Organ odpowiedzialny podaje do publicznej wiadomości tylko koncepcję, która wygrała. Chcielibyśmy poznać również koncepcje konkurencyjne, by móc się przekonać, iż faktycznie wygrała najlepsza. Organ odmawia ujawnienia pozostałych. Co zrobić?