Prezes Rady Ministrów odmówił ujawnienia pisma, które rząd złożył w sprawie przeciwko Polsce przed TSUE. Argumentował, że pisma procesowe pozostają poufne do końca postępowania.
NSA uznał, że dokument wytworzony przez polski rząd nie jest dokumentem instytucji unijnej. Wniosek o niego trzeba więc rozpatrzyć na podstawie polskiej ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie unijnego rozporządzenia nr 1049/2001.
Kto i o co wnioskował, jak organ zareagował na wniosek
5 kwietnia 2025 r. wniskodawca poprosił Prezesa Rady Ministrów o stanowisko rządu z 31 stycznia 2024 r. Była to druga odpowiedź Polski na skargę Komisji Europejskiej z 17 lipca 2023 r. w sprawie C-448/23 przed TSUE. Sprawa dotyczy kwestii ustrojowych związanych z orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego.
Organ odpowiedział, że do czasu zakończenia postępowania pisma procesowe nie mogą być publikowane ani przekazywane osobom trzecim. Powołał się na troskę o prawidłowy przebieg postępowania przed TSUE. Wnioskodawca złożył skargę na bezczynność. Domagał się zobowiązania organu do udostępnienia dokumentu oraz wymierzenia mu grzywny.
Wyrok WSA
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (II SAB/Wa 470/25) 20 października 2025 r. sąd oddalił skargę. Uznał, że stanowisko rządu jest informacją publiczną, ale jego udostępnienie podlega innemu reżimowi niż ustawa o dostępie do informacji publicznej (art. 1 ust. 2). Według WSA zastosowanie mają przepisy prawa unijnego, w tym rozporządzenie nr 1049/2001 o dostępie do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji. Sąd powołał się na wyrok NSA z 26 kwietnia 2018 r. (I OSK 1975/16), zasadę lojalnej współpracy z art. 4 ust. 3 TUE i wyrok Sądu UE w sprawie Breyer przeciwko Finlandii (T-188/12). Wskazał też art. 15 ust. 3 TFUE, zgodnie z którym TSUE podlega zasadom dostępu do dokumentów tylko w zakresie funkcji administracyjnych, a nie orzeczniczych. Wniosek: pisma procesowe nie mogą być ujawniane, dopóki postępowanie trwa.
Wyrok NSA
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (III OSK 279/26), uznając zasadność zarzutu naruszenia art. 1 ust. 2 ustawy. WSA oparł się na wyroku dotyczącym innego stanu faktycznego. Sprawa I OSK 1975/16 dotyczyła postępowania przed Komisją Europejską w sprawie zanieczyszczenia powietrza i stosowało się do niej rozporządzenie wdrażające konwencję z Aarhus. Tutaj żądano wyłącznie dokumentu wytworzonego przez polski rząd.
Rozporządzenie nr 1049/2001 nie pasuje do tej sprawy z dwóch powodów:
- Przedmiotowo: rozporządzenie obejmuje dokumenty przechowywane przez Parlament Europejski, Radę i Komisję. TSUE nie jest instytucją wymienioną w jego art. 1.
- Podmiotowo: wniosek trafił do organu krajowego. Zgodnie z wyrokiem Sądu UE z 28 kwietnia 2017 r. (T-264/15, Gameart, w wersji sprostowanej) wnioski o dokumenty przechowywane przez władze krajowe podlegają przepisom krajowym, także gdy dokumenty pochodzą od instytucji UE. Wyjątek stanowią tylko przypadki wskazane wprost w art. 5 rozporządzenia, przede wszystkim przekazanie wniosku do instytucji unijnej.
NSA podkreślił, że według Sądu UE pojęcie dokumentu „pochodzącego od instytucji” nie obejmuje dokumentu wytworzonego przez państwo członkowskie, nawet jeśli jest on ściśle związany treściowo z dokumentami instytucji. Sąd sformułował tezę:
Wytworzenie dokumentu przez państwo członkowskie dyskwalifikuje go jako dokument pochodzący od instytucji unijnej w rozumieniu art. 5 rozporządzenia (…) a zatem wyklucza stosowanie wobec niego zasad dostępu do dokumentów określonych w tym rozporządzeniu.
WSA ponownie oceni wniosek na podstawie prawa krajowego i dopiero wtedy ustali, czy premier pozostaje w bezczynności. Do pozostałych zarzutów, dotyczących merytorycznych podstaw odmowy, NSA się nie odniósł, bo uznał to za przedwczesne.


Komentarze 0
Dodaj komentarz