Czy TK wypowie się o „informacji przetworzonej”?

Do Trybunału Konstytucyjnego wpłynęła właśnie skarga konstytucyjna na stosowanie pojęcia „informacji przetworzonej” jako przesłanki odmowy udostępnienia informacji, mimo że pojęcie „informacji przetworzonej” nie zostało zdefiniowane w przepisach.

Skarga konstytucyjna jest środkiem zaskarżenia przysługującym każdemu, czyje konstytucyjne prawa lub wolności zostały naruszone, o ile skarżący wykorzystał wszystkie dostępne środki prawne. Skarżący musi wskazać przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o określonych w Konstytucji wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Ponadto, skarżący jest zobowiązany do wskazania konstytucyjnej wolności lub prawa naruszonej przez wskazany wcześniej przepis, sposobu naruszenia oraz opisania stanu faktycznego, na kanwie którego doszło do naruszenia. Konieczne jest również wskazanie konstytucyjnej wolności lub prawa, które naruszono, sposobu naruszenia oraz opisanie stanu faktycznego, na tle którego doszło do naruszenia.

Droga przez wszystkie instancje

W sprawie skargi, o sygn. SK 58/25, R.S. chciał uzyskać wszystkie odpowiedzi Centralnego Zarządu Służby Więziennej w Warszawie (CZSW) na wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich z lat 2010-2016. CZSW odmówił udostępnienia informacji, wskazując, że ma ona charakter informacji przetworzonej i zaznaczył, że wnioskodawca nie przedstawił szczególnie istotnego interesu, dla którego powinien uzyskać wnioskowane dane. R.S. zakwestionował klasyfikację informacji. Otrzymał decyzję odmowną, podtrzymaną przez Ministra Sprawiedliwości, którą zaskarżył do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ten uznał, że organy nie wykazały charakteru informacji przetworzonej i uchylił decyzje, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Organ I instancji (Dyrektor Generalny Służby Więziennej) ponownie stwierdził, że wnioskowana informacja ma charakter informacji przetworzonej, zaznaczając, że jej pozyskanie wymaga zaangażowania pracowników co najmniej 13 z 17 biur i zespołów CZSW. Wyliczył, że identyfikacja informacji zajmie co najmniej 160 godzin i zaangażuje co najmniej 18 osób. Organ ponownie wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w udostępnieniu informacji i ponownie doszło do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji, a następnie utrzymania jej w mocy przez Ministra Sprawiedliwości. Skarga do WSA została oddalona. Sąd przychylił się do argumentacji organów, wskazując m.in. na ryzyko destabilizacji pracy organu. R.S. złożył skargę kasacyjną do NSA, jednak ten wyrokiem z 14 stycznia 2022 r. ją oddalił skargę.

Skarga konstytucyjna

Wnioskodawca przeszedł przez całą drogę prawną, uzyskując w ten sposób możliwość złożenia skargi konstytucyjnej, z uwzględnieniem przymusu adwokacko-radcowskiego.

W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej, R.S. podkreślał, że powszechny i szeroki dostęp do informacji stanowi gwarancję państwa demokratycznego. Zauważył, że ustawa nie zawiera definicji „informacji przetworzonej”, a jej znaczenie ukształtowało się w doktrynie i orzecznictwie. Wskazał, że aby odkodować treść pojęcia, trzeba sięgać do orzecznictwa, które nie stanowi źródła prawa i które jest niejednolite. Jego zdaniem wnioskodawca nigdy nie ma pewności, jak organy i sąd zinterpretują to pojęcie w jego sprawie. Tak szeroka swoboda uznania administracyjnego prowadzi do ograniczenia prawa do informacji, a ograniczenia takie, zgodnie z Konstytucją, muszą wynikać z ustawy i cechować się zupełnością.

R.S. zaskarżył do Trybunału Konstytucyjnego art. 3 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, w zakresie, w jakim przewiduje odmowę udostępnienia informacji przetworzonej pomimo braku definicji ustawowej pojęcia „informacja publiczna przetworzona” jako niezgodny z art. 61 ust. 1 – 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Nie wiadomo, kiedy ani w jaki sposób Trybunał rozpozna skargę. Biorąc pod uwagę obserwowaną w orzecznictwie tendencję do poszukiwania sposobów ograniczania jawności oraz powszechne podejście instytucji do kwestii udostępniania informacji, trudno o nadmierny optymizm.