Nie tylko organy administracji publicznej są zobowiązane do udostępnienia informacji. Dostęp do informacji muszą też zapewnić organy samorządów zawodowych. Dotyczy to na przykład uprawnień do wykonywania zawodu czy sposobu gospodarowania składkami. W tym artykule przyglądamy się, jak prawo do informacji realizuje samorząd inżynierów budownictwa.
Jednostkę organizacyjną tego samorządu zawodowego stanowi Polska Izba Inżynierów Budownictwa. Jej zadania określa ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (dalej jako: ustawa o samorządach zawodowych) oraz statut.
Izba ma za zadanie reprezentować i chronić interesy zawodowe jej członków. Izba nadaje i odbiera uprawnienia budowlane[1], uznaje kwalifikacje zawodowe, jak również nadaje i odbiera tytuł rzeczoznawcy budowlanego.
Do jej uprawnień należy również występowanie z inicjatywą do władz ustawodawczych i wykonawczych w celu tworzenia właściwych warunków rozwoju budownictwa oraz określania roli i miejsca zawodu inżyniera w tym procesie. Izba może też współdziałać z innymi samorządami zawodowymi oraz stowarzyszeniami naukowo-technicznymi działającymi w obszarze budownictwa.
Izba nie posiada typowego Biuletynu Informacji Publicznej, mimo że jest zobowiązana do jego posiadania na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednak na stronie https://www.piib.org.pl/ znajduje się szeroki zakres informacji: o samej Izbie, składzie jej organów, statucie, zawartych porozumieniach, budżecie i finansach. Znajduje się tam również wyszukiwarka członków Izby. Można też zweryfikować historię przynależności członka do danej izby. Można jednak mieć zastrzeżenia co do aktualności informacji – jeśli chodzi o niektóre dane, to najnowsze publikacje powstały w 2023 (np. w przypadku finansów) czy 2022 roku (np. skład organów).
Niektóre okręgowe izby posiadają strony BIP, np. dolnośląska, łódzka i zachodniopomorska. Na stronach znajdziemy informacje o składzie organów, uchwałach oraz ogólne dane o majątku poszczególnych izb.
W orzecznictwie zostały zdefiniowane zadania publiczne realizowane przez samorząd inżynierów budownictwa, o które można pytać we wnioskach o informację:
Najogólniej rzecz ujmując, zadania takie charakteryzują się użytecznością dla wszystkich obywateli Państwa. Dotyczą dobra powszechnego, w zakresie sfery innej niż sfera prywatna. Jedną z takich sfer publicznych, jest tworzenie ładu przestrzennego w drodze projektowania obiektów budowlanych. Wykonywanie zawodu inżyniera budownictwa (…) polega na projektowaniu obiektów budowlanych, ich realizacji, nadzorze nad procesem ich powstawania, utrzymaniu tych obiektów oraz na edukacji w tym zakresie. Inżynierowie budownictwa wykonują więc zadania, w których obrębie znajduje się materia dobra powszechnego, a więc mającego charakter dobra publicznego. Za trafnością ww. konkluzji przemawia również to, że wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, przysługuje wyłącznie osobom wpisanym na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego (…). Działania samorządu inżynierów budownictwa, polegające na zrzeszaniu inżynierów budownictwa i na nadawaniu i pozbawianiu uprawnień budowlanych, noszą znamiona zadań publicznych.
Z orzecznictwa wynika (II SAB/Wa 617/18) też, że wnioskodawcy dość często pytają o uprawnienia i wykształcenie rzeczoznawców oraz umowy z podmiotami zapewniającymi obsługę prawną, zaś samorząd zawodowy inżynierów budownictwa nie zawsze chętnie tymi informacjami się dzieli, dlatego przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są skargi na bezczynność.
Czasem w orzecznictwie istnieją rozbieżności dotyczące tego, czy wniosek o informację w danym obszarze powinien być zrealizowany zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Istnieje pogląd wskazujący, że gdy wnioskodawca pyta o dane rzeczoznawców budowlanych ujęte w art. 8c ustawy o samorządach zawodowych, to powinien wnioskować do Krajowej Izby Inżynierów Budownictwa w trybie tej ustawy, jako że jej art. 8c stanowi lex specialis do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Pogląd ten wyraził WSA w Warszawie za wyrokami NSA (I OSK 2784/12, I OSK 1852/16). Jednakże ten najwyraźniej w pewnym momencie zmienił pogląd i uznał, że wyłączenie spod reżimu ustawy o dostępie do informacji publicznej ma miejsce tylko wówczas, gdy inny akt prawny w sposób całościowy reguluje problematykę dostępu do informacji:
W sytuacji, gdy akt prawny, na podstawie którego działa podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, nie przewiduje żadnego, odrębnego rodzaju tajemnicy lub trybu udostępniania informacji, wówczas nie można tak go interpretować, aby faktycznie tworzyć rodzaj tajemnicy, który uniemożliwi otrzymanie informacji.
Zgodnie z nowszymi wyrokami WSA w Warszawie (II SA/Wa 1013/24.), odpowiednie jest stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W orzecznictwie rozstrzygnięto ponadto, że operaty szacunkowe stanowią informację podlegającą udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie zaś w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami:
Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym jej art. 156 ust. 1a, nie ustanawiają odmiennie od regulacji zawartej w u.d.i.p. oraz wyłącznie i całościowo co do wszystkich podmiotów, problematyki dostępu do operatów szacunkowych wykonywanych na zlecenie organów administracji publicznej. Zatem, skoro w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie zostały uregulowane zasady i tryb dostępu do informacji publicznej, to do tych informacji stosuje się przepisy u.d.i.p. Powyższe oznacza, że art. 156 ust. 1a u.g.n. nie reguluje dostępu do operatu szacunkowego podmiotom, dla których dokument ten jest źródłem informacji publicznej o mieniu gminnym.
Podsumowując, w przypadku samorządu inżynierów budownictwa są w przestrzeni publicznej dane, ale sporo jest nieaktualnych. Dlatego, jeśli nie możecie znaleźć interesujących Was informacji, to nie bójcie się pytać!
[1] W specjalnościach, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane.
Komentarze 0
Dodaj komentarz